Açık Erişim Politikası

T.C.

AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ

AÇIK ERİŞİM VE KURUMSAL ARŞİV POLİTİKASI

POLİTİKA BAŞLIĞI:

Ahi Evran Üniversitesi bünyesinde basılı ve elektronik ortamda üretilmekte olan akademik çalışmalarını ( Tez, proje, makale, kitap/kitap bölümleri, rapor, konferans bildirimleri/sunumlar, teknik dokümanlar, veri setleri, afiş, video kaydı vb. ) bir araya toplayarak ve uluslararası açık erişim standartlarına uygun bir Kurumsal Akademik Arşiv sistemi kurarak uzun dönemli derleme ve dijital koruma sağlamak.

DAYANAK :

Bu politika metni 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 4/c maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

BAĞLAM:

2006 yılında kurulan Ahi Evran Üniversitesi insanlık değerleri ışığında, bilim, kültür ve sanat birikiminden yararlanarak dünyanın geleceği için nitelikli bireyler yetiştirmek amacından hareketle, nitelikli eğitim vermeyi, araştırmalar yapmayı ve araştırma sonuçlarını mümkün olan en geniş çevrelere sunmayı ilke edinmiştir. Bir devlet üniversitesi olarak Ahi Evran Üniversitesi lisans ve lisansüstü seviyelerde vermiş olduğu eğitimle üreteceği bilgi ve teknolojinin yanı sıra yaratacağı kültürden beslenen sanatla; ülkemizin çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkmasını sağlayacak bilim insanlarıyetiştirerek ülkemize katkıda bulunmayı hedeflemekte ve taşıdığı sorumluluklarının önemini çok iyi bilmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal, kültürel, ekonomik, sportif ,  sanatsal anlamda gelişimi ve çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkabilmesi, uluslararası alanda başarıyla temsil edilebilmesi üniversitelerin benimsemiş olduğu misyonlarıyla paralellik göstermektedir. Ülkemizde böylesi bir misyonla hareket eden Ahi Evran Üniversitesi’nin öğretim elemanları ve lisansüstü programı öğrencileri tarafından üretilen bilimsel bilginin derlenmesi, açık erişim olarak yayımlanması, uzun dönem korunarak erişiminin güvence altına alınması üniversitemizin ve ülkemizin görünürlüğünü artırmakla birlikte, yapılacak yeni araştırmalarla kamu ve özel sektörden daha fazla proje desteği sağlamasına olanak tanıyacaktır.

Akademik Arşiv içeriğinin oluşmasında ve bu içeriğin bilimin hizmetine sunulmasında üniversitelerimiz stratejik öneme sahip kurumlardır. Ahi Evran Üniversitesinin ürettiği bilimsel bilgi, etik ve yasalar çerçevesinde özgürce erişilebilir olacaktır. Çünkü bilimsel bilgiye erişim özgürlüğü, tüm araştırmacılar için nitelikli bilgi ve buna dayalı ürün ve hizmetlerin meydana getirilmesini sağlayacak çok önemli bir etkendir.

Bu nedenle Ahi Evran Üniversitesi, mensuplarına ait akademik çalışmaları mümkün olan en geniş kitlelere ulaştırabileceği bir açık erişim mekanizması ve bu kapsamda hizmet verecek bir açık erişim arşivi kurmaya karar vermiştir. Ahi Evran Üniversitesi Merkez Kütüphanesi ve Bilgi İşlem Birimi üniversite araştırmacılarına ait çalışmaların uygun formatlarda derlenmesinde, uzun dönemli korunmasında ve en geniş şekilde erişime sunulmasında stratejik bir rol oynayacaktır.

POLİTİKA AMAÇLARI:

  1. Ahi Evran Üniversitesi bünyesinde üretilen akademik çalışmalarınuluslararası açık erişim standartlarına uygun olarak  uzun dönemli derlenmesinin ve korunmasının sağlanması.
  2. Ahi Evran Üniversitesi bünyesinde üretilen akademik çalışmaların ileride kullanılabilmesi, kalitesinin ve değerinin kanıtlanabilmesi için araştırmaların mümkün olan en geniş çevreler tarafından paylaşılmasını sağlamak.

TANIMLAR:

Ahi Evran Üniversitesi  Mensubu: Bu metinde Ahi Evran Üniversitesi Akademisyenleri, Personeli ve Öğrencileri “Ahi Evran Üniversitesi Mensubu” olarak adlandırılmışlardır.

Açık Erişim: Ahi Evran Üniversitesi Mensubutarafından gerçekleştirilmiş akademik çalışmaya ücret ödemeden, engellenmeden, dijital olarak erişebilmeyi ifade eder. Bu çalışmalar; hakem değerlendirmesinden geçerek akademik bir dergide yayınlanma hakkını kazanan makaleleri, tezleri, bildiri metinlerini, projelere ait çıktıları ve açık ders materyallerini içerir.

Kurumsal Akademik Arşiv: Ahi Evran Üniversitesinde üretilen akademik çalışmaların arşivlenerek açık erişime sunulduğu sistemi ifade eder.

Akademik Çalışmalar: Ahi Evran Üniversitesi Mensuplarının araştırmaları, aldıkları fonlar ve yaratıcı faaliyetleri sonucu ortaya çıkan tüm çalışmaları ifade eder.

İvedi Arşivleme/ Opsiyonel Erişim: Akademik çalışmaların hakem denetiminden geçmiş biçimlerinin ivedilikle Kurumsal Akademik Arşiv sisteminde arşivlenmesini ve erişime açılması sürecini ifade eder.

Kişisel Arşivleme: Bir Ahi Evran Üniversitesi Mensubununentelektüel katkı sağladığı çalışmasını Ahi Evran Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşiv sisteminde depolamasını içeren süreci ifade eder.

Ambargo: Araştırma sonuçlarının belli bir süre ( 6-12 ay ) erişime kapalı tutulmasını ifade eder.

Kurumsal Akademik Arşiv Danışma Kurulu: Üniversitede Açık erişim çalışmalarını yürüten Rektör, akademik birim temsilciler ve kütüphane yöneticilerinden oluşan kurulu ifade eder.

KAPSAM:

Politika amaçlarına göre; bu politika Ahi Evran Üniversitesi tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak desteklenen ve Ahi Evran Üniversitesi Mensupları tarafından gerçekleştirilen tüm akademik çalışmaların ( Tez, proje, makale, kitap/kitap bölümleri, rapor, konferans bildirimleri/sunumlar, teknik dokümanlar, veri setleri, afiş, video kaydı vb. ) Kurumsal Akademik Arşiv sisteminde arşivlenmesini ve bu kaynakların tüm paydaşlara telif haklarına dikkat edilecek şekilde sunulmasını kapsar.

Eğer bir Ahi Evran Üniversitesi Mensubunun akademik çalışması daha önce farklı bir açık erişim arşivinde depolanmışsa, Ahi Evran Üniversitesi Açık Erişim Arşivi’nde yeniden saklanmasına gerek yoktur. Ancak, araştırmacının tercih etmesi halinde, söz konusu çalışma Ahi Evran Üniversitesi Açık Erişim Arşivi’nde (de) saklanabilir.

İLKELER:

Ahi Evran Üniversitesi Mensupları, akademik çalışmalarının uzun dönemli derlenmesi ve korunması konusunda aşağıdaki koşulları kabul eder:

  • Her Ahi Evran Üniversitesi Mensubu, hakem değerlendirmesinden geçerek akademik bir dergide yayınlanması için onaylanmış makalesinin son sürümünü Kurumsal Akademik Arşiv sisteminde ivedi olarak arşivler. Ambargo vb. koşullar nedeniyle sınırlandırılmış veya tamamen engellenmiş bazı bireysel çalışmalar bu ilkenin dışındadır.
  • Ahi Evran Üniversitesi Mensupları yayınlarını “ Açık Erişim” seçeneği ile dergilere yayımlanmak üzere gönderilmesi desteklenir. Yazarın yayıncılarla yaptığı anlaşmalar ve arşivleme seçenekleri göz önüne alındığında çalışmalara erişim “ Kamuya açık erişim” ve “Ambargo süresi sonunda açık erişim” ( ambargo süresi 12 ayı geçmemelidir ) olmak üzere iki başlıkta uygulanır.
  • Yüksek lisans ve doktora dereceleri veren Ahi Evran Üniversitesi, tezlerin Kurumsal Akademik Arşiv sisteminde saklanmasını sağlayacak bir politikaya sahiptir.Çalışmalarını yayımlamak veya buluşları için patent almak isteyen Ahi Evran Üniversitesi Mensupları araştırmalarını Kurumsal Akademik Arşiv sistemine gecikmeli olarak ( ambargo ) koymalarına imkan veren politika izlenmektedir. Ambargo bitiminde bu çalışmalar otomatik olarak erişime açılır.
  • Telif hakkı olan araştırmaların üst verileri kullanılabilir olduğunda, mümkün olan en kısa zamanda arşivlenmeli ve bu üst veriler arşivleme anından itibaren Açık Erişim olmalıdır.
  • Ahi Evran Üniversitesi’ nde atama ve yükseltmeler ile diğer kurum içi değerlendirmelerde dikkate alınan bilimsel çalışmalar Kurumsal Akademik Arşivde arşivlenir.
  • Ahi Evran Üniversitesi Merkez Kütüphanesi, yayınların derlenmesi ve standartlara uygun olarak Kurumsal Arşiv sisteminde arşivlenmesi için Ahi Evran Üniversitesi Mensupları ile koordineli olarak birlikte çalışır.
  • Ahi Evran Üniversitesi Merkez Kütüphanesi, Ahi Evran Üniversitesi Açık Arşivi’nde yer alan tüm akademik çalışmaların derlenmesinin ve uzun dönemli korunmasının güvenli depolama ile gerçekleştirilmesini koordine eder.
  • Ahi Evran Üniversitesi Bilgi İşlem Birimi, Kurumsal Akademik Arşiv sistemlerinin kurulumu, güncellenmesi, yedeklenmesi ve Yükseköğretim Açık Arşiv Sistemine açık erişim standartlarında veri aktarılması süreçlerini koordine eder.

Lisanslama:

Her Ahi Evran Üniversitesi Mensubu, entelektüel katkı sağladığı çalışmasının Ahi Evran Üniversitesi Merkez Kütüphanesi tarafından işletilecek Ahi Evran Üniversitesi Açık Arşivi’nde kamuya açık olarak açık dağıtım ve koruma prensiplerine uygun şekilde depolanacağını kabul eder. Yasal koşullar çerçevesinde, her Ahi Evran Üniversitesi Mensubu çalışmalarını yayıncılarla yapmış olduğu anlaşmaların koşullarını çiğnemeyecek şekilde tekelci olmayan, geri alınamaz ve tüm dünyada geçerli bir lisans anlaşması ile Ahi Evran Üniversitesi Açık Arşivi’nde depolamaya onay verir. Bu politikanın onayı, Rektör veya görevlendireceği Rektör Yardımcısı tarafından takip edilir.

Çok Yazarlı Çalışmalarda Depolama Sorumluluğu:

Ahi Evran Üniversitesi Mensupları, birden fazla kurumdan birden fazla yazarın işbirliğinde hazırladıkları çalışmaları Ahi Evran Üniversitesi  Açık Arşivi’nde depolayabilirler. Birden fazla Ahi Evran Üniversitesi Mensubu tarafından gerçekleştirilmiş çok yazarlı çalışmalarda ise, kaynağı Başyazar depolar.

Politikanın etkin biçimde uygulanabilmesi için aşağıdaki koşullara dikkat edilmelidir:

  • Ahi Evran Üniversitesi Rektörlüğü, Kurumsal Akademik Arşiv politikasının hazırlanması ve uygulanmasından sorumludur. Rektör gerektiğinde ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların çözümünde ve politikada yapılabilecek değişiklikler konusunda yürütücü görevini üstlenecektir.
  • Ahi Evran ÜniversitesiRektörlüğü, bir Kurumsal Akademik Açık Erişim Danışma Kurulu kurulmasına öncülük ederek akademik birim temsilcileri ve kütüphane yöneticilerinden oluşan bu kurulun yürütücülüğünü üstlenecektir.
  • Kurumsal Akademik Arşiv Danışma Kurulları, Kurumsal Akademik Arşiv Politikasının yürürlüğe girmesini takip eden ilk üç yıl içerisinde her yıl, bu üç yılın sonunda ise her üç yılda bir politikanın değerlendirmesini gerçekleştirmekle yükümlüdür. Kurul, Gerekli gördüğü hallerde politikayı revize etme veya değiştirme çalışmalarından sorumludur. Öneri ve görüşler  kurulun yürütücüsü olan Ahi Evran Üniversitesi Rektörlüğü’ ne sunulacaktır.

Ahi Evran Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşiv Danışma Kurulu:

  • Rektör veya görevlendireceği Rektör yardımcısı
  • Senato Temsilcisi (1)
  • Tıp Fakültesi Temsilcisi (1)
  • Fen Edebiyat Fakültesi Temsilcisi (1)
  • Mühendislik Fakültesi Temsilcisi (1)
  • Eğitim Fakültesi Temsilcisi (1 )
  • Ziraat Fakültesi Temsilcisi (1)
  • Yüksekokul Temsilcisi (2)
  • Ahi Evran Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanı’ndan oluşacaktır.